Liệu React Context có thực sự thay thế được Redux/Zustand không?
Mỗi khi bắt đầu setup một dự án mới, tôi luôn tự hỏi bản thân một câu hỏi: “React Context có đủ để quản lý trạng thái trang dự án này không? Liệu có cần sử dụng Redux hoặc Zustand không?”
Liệu chúng ta có thể quản lý trạng thái của ứng dụng chỉ bằng việc sử dụng bộ thư viện của React mà không cần thêm bất kỳ thư viện bên thứ ba nào không? Suy cho cùng, Context là của chính React, Redux thì quá nặng, Zustand thì lại quá mới và đòi hỏi phải học thêm nhiều.
Tôi cũng đã đem băn khoăn này đi hỏi anh Leader và nhận được câu trả lời rằng:
“React Context chưa bao giờ thay thế được Redux/Zustand. Chúng giải quyết những vấn đề hoàn toàn khác nhau.”
Hãy cũng tôi đi sâu hơn vào vấn đề này nhé
Mục đích của Context là gì?
Để hiểu tại sao Context không thể bị thay thế, chúng ta cần quay thời điểm bắt đầu , xem xem đội ngũ React đã thiết kế Context là để giải quyết vấn đề gì.
Mục đích ban đầu của Context là giải quyết vấn đề Dependency Injection. Mục tiêu của nó là cho phép các component con cháu sâu trong cây component có thể dễ dàng lấy dữ liệu từ component ở cấp cao nhất, từ đó tránh được việc truyền thuộc tính qua từng cấp (prop drilling).
Hãy xem qua ví dụ này:
Trong khi đó, Context giống như một đường ống, cho phép component Button có thể lấy trực tiếp dữ liệu mà component App cung cấp:
Vậy nếu dùng Context để quản lý trạng thái thay đổi thường xuyên thì sao?
Vấn đề sẽ nảy sinh ở đây. Nhiều người thấy việc Context có thể chia sẻ dữ liệu , liền ngộ nhận có thể dùng nó cho mọi công việc quản lý trạng thái toàn cục, đặc biệt là những trạng thái biến đổi thường xuyên.
Lúc này, nhược điểm của Context lộ rõ: Re-render không cần thiết.
Khi value của Provider trong Context thay đổi, tất cả các component con dùng Context này, bất kể nó có thực sự sử dụng phần dữ liệu bị thay đổi hay không, đều sẽ bị re-render. (React được thiết kế như vậy mà 🤷♂️).
Ví dụ:
Trong ví dụ này, khi bạn click vào nút "Add to Cart", setCart được gọi, AppProvider re-render. Bạn sẽ thấy trong console, cả UserInfo re-rendered! và AddToCartButton re-rendered! đều được in ra cùng lúc.
Mặc dù object user không hề thay đổi, nhưng vì object value bao bọc này mỗi lần đều là một tham chiếu mới, dẫn đến tất cả consumers đều bị ép buộc re-render. Component UserInfo đã thực hiện một lần render hoàn toàn vô nghĩa. Trong một ứng dụng lớn, kiểu render không cần thiết này sẽ nhanh chóng dẫn đến các vấn đề hiệu năng nghiêm trọng.
Vậy Redux/Zustand giải quyết vấn đề này như thế nào?
Redux và Zustand - những thư viện quản lý trạng thái chuyên nghiệp - có cốt lõi nằm ở Selector và Subscription.
Chúng giải quyết tận gốc điểm yếu của Context: cho phép component chỉ đăng ký vào đúng dữ liệu mà nó thực sự quan tâm.
Hãy lấy ví dụ với Zustand vì nó ngắn gọn hơn:
Bây giờ, khi bạn click vào nút và gọi addToCart, chỉ có trạng thái cart thay đổi.
Bên trong Zustand sẽ kiểm tra và phát hiện component <UserInfo /> đăng ký vào state.user.name không hề thay đổi, vì vậy nó sẽ không thông báo cho <UserInfo /> re-render!
Bạn sẽ chỉ thấy trong console dòng AddToCartButton re-rendered! (vì nó đăng ký vào hàm addToCart, địa chỉ hàm này không đổi, nên thường chỉ render một lần khi khởi tạo).
Đây chính là giá trị cốt lõi của các thư viện quản lý trạng thái chuyên nghiệp: thông qua việc đăng ký và lựa chọn chính xác, chúng thực hiện cập nhật trong phạm vi tối thiểu, tránh lãng phí hiệu năng.
Nên lựa chọn cái nào cho dự án?
Khi nào NÊN dùng React Context?
- Dữ liệu toàn cục, cập nhật ít: Ví dụ: theme (giao diện), thông tin xác thực người dùng (tên, vai trò), cấu hình i18n (quốc tế hóa). Những dữ liệu này thường không thay đổi sau khi ứng dụng khởi chạy, hoặc thay đổi rất ít.
- Dependency injection thuần túy: Truyền xuống các component con một instance API client không đổi, một instance công cụ ghi log, v.v.
Khi nào NÊN dùng Zustand (hoặc Redux)?
- Trạng thái toàn cục phức tạp, cập nhật nhiều: Ví dụ: trạng thái giỏ hàng, trạng thái form phức tạp, dữ liệu ứng dụng chỉnh sửa hợp tác, dữ liệu real-time từ WebSocket.
- Trạng thái được chia sẻ giữa các component và cần được kiểm soát render một cách tinh vi.
- Khi cần sử dụng các tính năng nâng cao như middleware: Ví dụ: ghi log, xử lý Action bất đồng bộ, v.v.
Tóm lại:
- React Context là một công cụ dependency injection chính chủ.
- Zustand/Redux là một trình quản lý trạng thái (state manager).
Việc dùng Context như một trình quản lý trạng thái, đôi khi cũng "chạy được", nhưng trong hầu hết trường hợp, nó sẽ biến mọi thứ thành một mớ hỗn độn và kết quả không mấy lí tưởng.
Ngoài ra nếu muốn đào sâu hơn nữa, học các kiến thức chuyên sâu thực tiễn hơn từ giảng viên là chuyên gia có hơn 10 năm kinh nghiệm frontend và từng là kỹ sư tại Shopee Singapo thì bạn có thể tham khảo khoá học React Nâng Cao bên dưới của Sydexa nha!
Sydexa Team
